تعاریف(1)

ماده ۱

 در این قانون ، اصطلاحات زیر در معانی مشروحه مربوط به کار می روند :

الف – سازمان : سازمان امور مالیاتی کشور

ب- پایانه فروشگاهی : رایانه ، دستگاه کارتخوان بانکی (pos)، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که امکان اتصال به شبکه های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مؤدیان را داشته و از قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی برخوردار باشد.

پ- سامانه مؤدیان : سامانه ای است تحت مدیریت سازمان که در آن به هر مؤدی ، کارپوشه ویژه ­ای اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مؤدیان و سازمان منحصرا” از طریق آن کارپوشه انجام می شود. مؤدیان می توانند با استفاده از هرگونه سخت افزار یا نرم افزار اعم از رایانه شخصی ، پایانه فروشگاهی ، سامانه­ های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه مالیاتی به آن متصل شده باشد ، به سامانه مؤدیان متصل شوند. مرجع نهائی ثبت ، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی ، سامانه مؤدیان می­باشد.

ت- حافظه مالیاتی : نوعی حافظه الکترونیکی است که برای ثبت و نگهداری اطلاعات مندرج در صورتحساب های الکترونیکی و انتقال آن به سامانه مؤدیان مورد استفاده قرار می گیرد. حافظه مالیاتی می تواند به شکل سخت افزاری یا نرم افزاری باشد. حافظه مالیاتی تحت نظارت سازمان ، توسط مؤدی برای ثبت صورتحساب الکترونیکی مورد استفاده قرار می گیرد. هر حافظه مالیاتی باید دارای شماره شناسه یکتا باشد. شناسه یکتای حافظه مالیاتی توسط سازمان اختصاص داده می شود.

ث- صورتحساب الکترونیکی : صورتحسابی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که اطلاعات مندرج در آن ، در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره می­شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب الکترونیکی ، متناسب با نوع کسب و کار توسط سازمان تعیین و اعلام می­شود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده می­شود ، رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره در حکم صورتحساب الکترونیکی است.

ج- اشخاص مشمول(مؤدیان) : کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیر صنفی) و اشخاص حقوقی موضوع فصل­های چهارم و پنجم باب سوم قانون مالیات­های مستقیم مصوب ۳ /۰ ۱۲ / ۱۳۶۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن ، مشمول این قانون هستند. در این قانون هرگاه از واژه مؤدی استفاده می­شود ، مراد ، اشخاص مشمول است ؛ مگر خلاف آن تصریح شده باشد.

چ-  شرکت­های معتمد ارائه کننده خدمات مالیاتی : اشخاص حقوقیدارای پروانه هستند که حسب ضوابط و دستورالعمل­های ابلاغی سازمان ، نسبت به ارائه مشاوره و آموزش­های لازم به مؤدیان ، نصب و پشتیبانی تجهیزات مورد نیاز برای ارائه خدمات مالیاتی از قبیل خدمات مربوط به صدور صورتحساب الکترونیکی و سایر امور غیر حاکمیتی (به تشخیص سازمان) با سازمان همکاری می­کنند.

ح- کارگروه راهبری سامانه مؤدیان:  به منظور سیاست گذاری و ایجاد هماهنگی بین نهادهای ذی­ربط و نیز تدوین استانداردهای تبادل اطلاعات ، در چهارچوب ملی تعامل پذیری اطلاعات ، کارگروهی با حضور نمایندگان تام الاختیار سازمان و وزارتخانه ­های (ارتباطات و فناوری اطلاعات) ، ( صنعت ، معدن و تجارت) ، (اطلاعات) و بانک مرکزی تشکیل می­شود. 

نمایندگان عضو کارگروه راهبری سامانه مؤدیان باید از میان کارکنان دستگاه های اجرایی مذکور انتخاب شوند . کارگروه راهبری سامانه مودیان به ریاست رئیس سازمان تشکیل میشود. مصوبات این کارگروه پس از تایید وزیران امور اقتصادی و دارایی و ارتباطات و فناوری اطلاعات لازم الاجرا می باشد.

                                تکالیف اشخاص مشمول (۲ تا ۱۴)

ماده ۲

کلیه اشخاص مشمول مکلفند به ترتیبی که سازمان مقرر می کند ، نسبت به ثبت نام در سامانه مؤدیان اقدام کنند. خرده فروشی­ها و واحدهای صنفی که مستقیما” با مصرف کننده نهائی ارتباط دارند ، علاوه بر عضویت در سامانه مؤدیان ، موظف به استفاده از پایانه فروشگاهی می باشند. استفاده از پایانه فروشگاهی برای مؤدیانی که مستقیما” با مصرف کننده نهائی ارتباط ندارند ، الزامی نیست ؛ اما مؤدیان مذکور موظفند کلیه صورتحساب های خود را به ترتیبی که سازمان مقرر می کند ، از طریق سامانه مؤدیان صادر کنند.

سازمان با همکاری اتاق اصناف ایران مکلف است نسبت به  آموزش ،  توانمند سازی و مشاوره به اشخاص مشمول اقدام کند. کارگروهی مرکب از نمایندگان سازمان اتاق اصناف ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در هر استان تشکیل می شود. کارگروه مذکور موظف است که به صورت سالانه درخواست مودیانی که اظهار به عدم توانایی در استفاده از پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان را دارند ، بررسی کند و در صورتی که این کارگروه با در نظر گرفتن شرایط مودی نظیر ویژگی های جسمی ، منطقه جغرافیایی ، سابقه مالیاتی و زیر ساخت ها و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری تشخیص به ناتوانی و یا توانایی کمتر وی در استفاده از پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان را دهد ، شرکتهای معتمد ارائه دهنده خدمات مالیاتی موظف خواهند بود نسبت به آموزش ،  توانمند سازی ،  نصب و راه اندازی پایانه فروشگاهی و سامانه مودیان برای این دسته از مودیان اقدام کنند ، به نحوی که مسئولیتها و جریمه های عدم صدور صورتحساب الکترونیکی از طریق سامانه مودیان به نیابت از این قبیل مودیان بر عهده شرکتهای معتمد ارائه کننده خدمات مالیاتی خواهد بود. این مسئولیت و جریمه های موضوع این قانون ، شامل مواردی که عدم صدور صورتحساب الکترونیکی ناشی از کتمان درآمد توسط مودی می باشد ، نخواهد بود. مودیان مذکور مکلفند کارمزد (تعرفه) استفاده از خدمات شرکتهای معتمد ارائه دهنده خدمات مالیاتی که مطابق با ترتیبات ماده۲۶ این قانون تعیین میشود را پرداخت نمایند.

تبصره-فهرست مودیانی که به دلیل ارائه کالا و خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده و نیز ماهیت کسب و کار آنها ، امکان عضویت در سامانه مودیان و صدور صورتحساب الکترونیکی را ندارند ، به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و پس از تصویب هیئت وزیران ،  حداکثر تا پایان دی ماه هر سال برای عملکرد سال بعد توسط سازمان ، اعلام خواهد شد.

ماده ۳

سازمان موظف است حداکثر ظرف مدت پانزده ماه از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون، سامانه مؤدیان را راه اندازی و امکان ثبت نام مؤدیان در سامانه و صدور صورتحساب الکترونیکی را از طریق سامانه مزبور فراهم کند.

تبصره ۱ – سامانه مؤدیان باید به گونه­ ای طراحی شود که امکان پاسخگویی به استعلامات الکترونیکی در خصوص اعتبارسنجی مؤدیان و أخذ و ارائه استعلام­های لازم به دستگاه­های اجرائی را از طریق بسترهای یکپارچه دولت اعم از سامانه دولت همراه و مرکز ملی تبادلات اطلاعات موضوع تبصره (۲) ماده (۶۷) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴ / ۱۲ / ۱۳۹۵ فراهم کند. همچنین سامانه مؤدیان باید قابلیت فراخوان و تبادل اطلاعات را از طریق مرکز ملی تبادلات اطلاعات داشته باشد.

تبصره ۲– سه ماه پس از انقضای مهلت مذکور در این ماده ، فقط صورتحساب­های الکترونیکی که از طریق سامانه مؤدیان صادر شده باشد ، از سوی سازمان معتبر شناخته شده و مبنای محاسبه اعتبار مالیاتی برای مؤدیان خواهد بود.

تبصره ۳- مودیان به وسیله پایانه  فروشگاهی ، که دارای حافظه مالیاتی و تجهیزات سخت­ افزاری و نرم ­افزاری می باشد مبادرت به صدور صورتحساب الکترونیکی می نماید. ویژگی ها و مشخصات فنی پایانه فروشگاهی ، حافظه مالیاتی و تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری مربوط ، نحوه تبادل اطلاعات میان حافظه مالیاتی با سامانه مودیان توسط کارگروه راهبری سامانه مودیان تعیین میشود.

ماده ۴

اصل بر صحت اطلاعات ثبت شده مؤدی در سامانه مؤدیان است ، مگر خلاف آن اثبات شود. مأموران مالیاتی ، جز در مواردی که مؤدی از ثبت نام در سامانه امتناع کرده و یا به ترتیبی که در ماده (۹) ذکر شده ، اثبات شود که در ثبت اطلاعات خود در سامانه مؤدیان تخلف نموده است ، حق مراجعه به محل فعالیت مؤدی و مطالبه دفاتر ، اسناد و مدارک وی و رسیدگی به آنها را ندارند.

ماده ۵

فرایند کلی ثبت معاملات و محاسبه مالیات بر ارزش افزوده در سامانه مؤدیان به صورت زیر است :

الف – صورتحساب الکترونیکی ، توسط فروشنده از طریق سامانه مودیان صادر می­شود. در مورد مؤدیانی که مستقیما” با مصرف کننده نهائی ارتباط دارند ، عملیات ثبت فروش و صدور صورتحساب الکترونیکی ، توسط پایانه فروشگاهی انجام می­شود.

ب- در صورتی که خریدار، مصرف کننده نهائی نبوده و خود عضو سامانه مؤدیان باشد ، صورتحساب الکترونیکی صادر شده توسط فروشنده، به صورت خودکار به کارپوشه وی در سامانه مؤدیان منتقل می­شود و به عنوان اعتبار مالیاتی برای او منظور می شود.

تبصره – مؤدیان مالیاتی مکلفند ظرف مدت سی روز از تاریخ درج صورتحساب الکترونیکی در کارپوشه مؤدیان نسبت به اعلام پذیرش یا عدم پذیرش اینصورتحساب­ها اقدام کنند. عدم اظهارنظر ظرف مدت مذکور به منزله تأیید صورتحساب مربوط می­باشد.

پ- در پایان هر دوره سه ماهه، بدهی مالیات بر ارزش افزوده مؤدی که عبارت است از مابه التفاوت مالیات فروش و مالیات خرید(اعتبار مالیاتی) وی در طول دوره ، طبق مقررات توسط سامانه محاسبه می­شود و در صورتی که مالیات فروش مؤدی بیشتر از مالیات خرید (اعتبار مالیاتی) وی باشد ، مؤدی موظف است مابه التفاوت را به ترتیبی که سازمان مقرر می کند ، به حساب سازمان واریز کند. متقابلا” در صورتی که مالیات فروش مؤدی کمتر از مالیات خرید (اعتبار مالیاتی) وی باشد ، سازمان موظف است با رعایت ترتیبات قانونی مربوطه مابه التفاوت را به مؤدی مسترد کند .

ت- پس از اتمام مواعد مقرر در ماده (۳) این قانون ، مأموران مالیاتی جز در مواردی که در این قانون اجازه داده شده ، نباید در تشخیص بدهی مالیات بر ارزش افزوده اشخاص مشمول دخالت کنند.

ث- به منظور تکمیل اطلاعات سازمان در خصوص مؤدیانی که عضو سامانه مؤدیان نبوده یا بدون صدور صورتحساب الکترونیکی اقدام به فروش می کنند ، سامانه مؤدیان باید به گونه ای طراحی شود که مؤدی بتواند خریدهای خود را که فروشنده برای آنها صورتحساب الکترونیکی صادر نکرده است ، به سازمان اطلاع دهد.

تبصره- گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است امکان انتقال الکترونیکی و برخط اطلاعات مالیات بر ارزش افزوده پرداخت شده توسط واردکنندگان را به سامانه مؤدیان از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات فراهم کند.

ماده ۶

جمع صورتحساب­های الکترونیکی صادره توسط هر مؤدی در هر دوره مالیاتی نمی تواند بیشتر از سه برابر فروش اظهار شده وی در دوره مشابه سال قبل ، که مالیات آن به سازمان پرداخت شده یا ترتیب پرداخت آن داده شده است ، باشد. جمع صورتحساب های الکترونیکی صادر شده در هر دوره مالیاتی برای واحدهای جدید تاسیس یا واحدهای فاقد سابقه مالیاتی نمیتواند بیش از سه برابر معافیت سالانه موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیات های مستقیم باشد صدور صورت حساب الکترونیکی بیش از حد مجاز مقرر در این ماده برای کلیه مودیان منوط به پرداخت مالیات بر ارزش افزوده متعلقه یا تعیین ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی یا ارائه تضامین کافی خواهد بود ، در غیر این صورت به صورت حساب الکترونیکی صادر شده اعتبار مالیاتی تعلق نمی گیرد. آیین نامه اجرائی این ماده ظرف مدت ۶ ماه از لازم الاجرا شدن این قانون توسط سازمان تهیه می شود و به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد. آیین نامه مذکور باید به گونه ای تنظیم شود که راه اندازی کسب و کارهای جدید و فعالیت بنگاه های اقتصادی با مشکل مواجه نشده و در عین حال ، مانع شکل گیری مودیان صوری در نظام مالیاتی کشور شود.  

ماده ۷

صورتحساب های الکترونیکی ثبت شده در سامانه مؤدیان به منزله ثبت آنها در سامانه فهرست معاملات موضوع ماده (۱۶۹) قانون مالیاتهای مستقیم است و فروشنده و خریدار تکلیف اضافی در این مورد نخواهند داشت

ماده ۸

مؤدیانی  که از ثبت نام در سامانه مؤدیان خودداری کنند و نیز خرده فروشی ها و واحدهای صنفی که مستقیما” با مصرف کننده نهائی ارتباط دارند ، در صورتی که از پایانه فروشگاهی استفاده نکنند ، مشمول امتیاز مذکور در ماده (۴) این قانون نمی باشند. سازمان موظف است معادل مالیات متعلق به فروش مؤدیان موضوع این ماده را به هر طریق ممکن از جمله مراجعه به محلهای فعالیت و رسیدگی به دفاتر ، اسناد و مدارک آنان ، (اعم از فیزیکی و الکترونیکی) یا هرگونه مدارک و قرائنی که به دست می آورد ، تعیین و مطالبه کند. در تعیین مالیات متعلق به این مؤدیان ، هیچ گونه اعتبار مالیاتی برای خریدهای آنان منظور نخواهد شد. مؤدیان مزبور ، در صورت اعتراض به میزان فروش اعلام شده توسط سازمان ، می توانند با ارائه اسناد و مدارک مثبته به مراجع دادرسی مالیاتی مراجعه کنند.

تبصره – در صورتی که مؤدی موضوع این ماده قبل یا حین دادرسی به عضویت سامانه مؤدیان در آید ، سازمان موظف است اعتبار مالیاتی وی را مطابق اعلام سامانه مؤدیان پذیرفته و از بدهی مالیاتی او کسر کند.

ماده ۹

در صورتی که مؤدی ، برخی از فعالیت­ها و یا معاملات خود را کتمان کند ، یا از صدور صورتحساب های خود ازطریق سامانه مودیان خودداری کرده یا در ثبت قیمت با مقدار فروش مرتکب کم اظهاری یا بیش اظهاری شده باشد ، سازمان موظف است موارد تخلف مؤدی را از طریق سامانه مؤدیان به اطلاع وی برساند. در صورتی که مؤدی موارد مزبور را پذیرفته و آنها را در کارپوشه خود در سامانه مؤدیان ثبت یا صلاح کند، صرفا” مشمول جریمه های موضوع ماده (۲۲) این قانون خواهد شد.

در صورتی که مؤدی ، آن موارد را نپذیرفته و از ثبت یا اصلاح آنها در سامانه مؤدیان امتناع کند ، سازمان مراتب تخلف مؤدی را با اسناد و مدارک مثبته به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می دهد. در صورت تأیید تخلف توسط هیأت حل اختلاف مالیاتی ، سازمان می تواند با مراجعه به مؤدی یا مطالبه دفاتر و اسناد او ، نسبت به حسابرسی دوره های مالیاتی سال تخلف اقدام نماید. علاوه بر این ، مؤدی متخلف مشمول جریمه های موضوع ماده (۲۲) این قانون خواهد بود.

ماده 10 

اشخاص مشمول مکلفند شماره حساب یا حساب­های بانکی و شناسه یکتای دستگاه­های کارتخوان بانکی (pos) یا درگاه­های پرداخت الکترونیکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود را به سازمان اعلام کنند.